Producten gezondheidszorg / klinische diagnostiek

Afkorting en titel:

Vineland-Z: Nederlandstalige Vineland Adaptive Behavior Scales - survey-versie

Geeft een beeld van de sociale redzaamheid van kinderen en jeugdigen met een verstandelijke beperking
Auteurs: A.A. de Bildt en D.W. Kraijer
Productcode: GZ3 (uitleg en registratie)
Beschikbaar: Ja (2003)
Doel van het instrument: In kaart brengen van het sociale redzaamheidsniveau en -profiel van 5- tot en met 18-jarigen met een verstandelijke beperking.
Materiaal: Nederlandstalige handleiding survey-versie, formulieren survey-versie.
Doelgroep: Kinderen en jeugdigen van 5 tot en met 18 jaar van diep tot en met licht verstandelijk beperkt niveau óf bij wie een verstandelijke beperking vermoed wordt.
Toepassing: De Vineland-Z kan een rol spelen bij:
  • de onderkenning van een verstandelijke beperking en het niveau hiervan;
  • het opzetten van een begeleidings-/behandelingsplan;
  • de evaluatie van de resultaten van een behandeling/interventie;
  • indicatie;
  • registratie en beleidsontwikkeling;
  • researchprojecten.
Korte beschrijving schalen: De Vineland-Z telt 225 items, die verdeeld zijn over drie domeinen: Communicatie (Com, 66 items), Dagelijkse vaardigheden (Dag, 92 items) en Socialisatie (Soc, 67 items).
  • Domein Com richt zich op de communicatie in de ruimste zin door middel van mimiek, gebaar, gesproken (receptief en expressief) en geschreven taal.
  • Domein Dag richt zich op een groot aantal aspecten van de zelfverzorging, de huishoudelijke taken en het zich aanpassen aan de maatschappelijke regels.
  • Domein Soc richt zich op het omgaan en rekening houden met anderen in de ruimste zin, en het deelnemen aan sociale activiteiten.
Testafname en scoring: Afname van de schaal geschiedt in een open interview met ouder(s)/verzorger(s)/begeleider(s). De actieve medewerking van het kind of de jeugdige is dus niet vereist. De afnameduur van de survey-versie ligt tussen de 20 en 60 minuten.
Tijdens het gesprek vult de interviewer het schaalformulier in. De items zijn per domein gerangschikt op moeilijkheidsgraad. De invulling hoeft echter niet volgens deze rangschikking te geschieden, maar volgt het verloop van het gesprek.

De scores op het formulier kunnen op eenvoudige wijze handmatig verwerkt worden.
Na het interview worden de itemscores (0, 1 of 2) per domein opgeteld. De drie domeinscores tezamen vormen het Vineland-Z-Totaal.
Psychometrische gegevens en normen: De gegevens zijn verzameld in het kader van het Frieslandonderzoek, in de jaren 1998-2000 verricht door het Academisch Centrum Kinder- & Jeugdpsychiatrie (R.B. Minderaa) te Groningen.

Als basis voor de normering diende een representatieve onderzoeksgroep van 826 kinderen en jeugdigen met een verstandelijke beperking uit genoemde provincie.
De behaalde Vineland-Z scores kunnen worden vergeleken met vier normgroepen: licht, matig of ernstig/diep verstandelijk beperkte 6- tot en met 18-jarigen of de gehele verstandelijk beperkte populatie 5- tot en met 18-jarigen. De normtabellen zijn verder opgesplitst naar kalenderleeftijd. Er zijn twee typen normtabellen: inschaling in standaardcijfers en in decielen.
In de handleiding wordt uitgebreid ingegaan op de interpretatie van de normscores en het scoreprofiel.

De gecorrigeerde split-half betrouwbaarheid en de coëfficiënt alpha komen voor de domeinen uit op .81 of hoger, voor Vineland-Z-Totaal op .91 of hoger.
De soortgenootvaliditeit (bepaald door vergelijking met de SRZ-uitslagen) komt op .89 tot .93 voor de totaalscores op beide instrumenten en op .67 tot .91 voor de drie relevante domeinen.
De discriminerende validiteit werd bepaald door vergelijking met de uitslagen van de SGZ, de CBCL, de VOG-O en de VISK, tevens met die van de AVZ-R, de Autism BC, de ADI-R en de ADOS. Alle uitslagen zijn conform de verwachting.
De handleiding biedt uitgebreide gegevens betreffende de betrouwbaarheid en de validiteit.

In het najaar van 2005 is een nieuw supplement met leeftijdsequivalenten verschenen. Het vervangt de tabel die in 2004 is gepubliceerd. Nieuwe gebruikers treffen de tabel in de handleiding aan. PITS levert dit document op aanvraag na. Het is ook mogelijk de tekst te downloaden. Klik hier om het supplement 2005 te bekijken. (Het is een Acrobat Reader bestand van 50 kB.)

Om het bestand te kunnen lezen heeft u het programma Acrobat Reader nodig. U kunt dit gratis downloaden:
Adobe

Publicatie: Bildt, A.A. de (2003). The Friesland Study; pervasive developmental disorders in mental retardation. Proefschrift, Universiteit Groningen.
Op 11 juni 2004 heeft mevr. De Bildt voor deze dissertatie de NITPB-prijs 2003 ontvangen.
Cursus / vragen: De afdeling Orthopedagogiek van de Universiteit Leiden verzorgt regelmatig Vinelandcursussen.
Meer informatie en aanmelding bij de secretaresse van de afdeling, mevr. Willy Waardenburg. U kunt haar bereiken op telefoonnummer: 071-5274060. U kunt haar ook een e-mail sturen.
Eventueel: mevr. Barneveld:e-mail.

Mocht u over de Vineland-Z vragen hebben of wilt u overleg naar aanleiding van uw afnames, stuur dan even een berichtje met uw vragen of opmerkingen naar PITS. PITS stuurt dit dan door naar mevr. Dr. A. de Bildt die vervolgens contact met u zal opnemen.
Vineland Screener: In 2008 is de Vineland Screener 0 - 6 jaar gepubliceerd. Het betreft een vragenlijst bestaande uit 72 items. Zie de productbeschrijving voor verdere informatie.
Prijzen en bestellen: Zie bestellen Vineland-Z