Producten gezondheidszorg / klinische diagnostiek

Afkorting en titel:

VAT: Visual Association Test

Opsporen van anterograde amnesie / dementie
Auteurs: J. Lindeboom en B. Schmand
Productcode: GZ3 (uitleg en registratie)
Beschikbaar: Ja (2003)
Doel van het instrument: Opsporen van anterograde amnesie / dementie. Personen met dementie van het Alzheimer-type kunnen worden onderscheiden van personen met andere vormen van dementie en niet-demente personen.
Materiaal: Handleiding (in Nederlands, Engels en Duits), scoreformulieren en platenboek
Doelgroep: Personen met ernstige geheugentekorten en/of bij wie dementie vermoed wordt.
Toepassing: Patiënten met de ziekte van Alzheimer (AD) leren nauwelijks of niet van nieuwe ervaringen. Dit probleem komt ook bij een klein aantal andere ziektebeelden voor. De oorzaak is beschadiging van het limbisch systeem.
De VAT (korte vorm) onderscheidt goed tussen ouderen met en zonder AD. Met behulp van de VAT is het mogelijk al een jaar voordat de diagnose AD gesteld kan worden, met 98% specificiteit een groot aantal AD-patiënten te herkennen. Slechte prestaties op de VAT zijn vooral kenmerkend voor Alzheimer Dementie. Juist omdat de VAT al in zo'n vroeg stadium AD-patiënten kan herkennen, is het instrument waardevol. Nu kan immers op een vroeg moment begeleiding worden geboden en bijvoorbeeld medicatie worden voorgeschreven die remmend werkt op de ontwikkeling van de dementie.
Korte beschrijving schalen: De VAT is gebaseerd op een klassieke geheugentechniek: visueel associëren. Door een te onthouden object (doelstimulus) gekoppeld aan een ander object (cue) te laten zien, kan de doelstimulus nog lang worden opgeroepen door het vertonen van de cue.
De test bestaat uit 2 x 12 tekeningen: zes dubbelvoudige en zes enkelvoudige plaatjes. Op de enkelvoudige cueplaten wordt 1 object afgebeeld. Op de dubbelvoudige associatieplaten wordt een combinatie getoond van de cue samen met een ander object dat als doelstimulus fungeert.

Voor vorm A en B wordt de volgende procedure gehanteerd. Eerst worden de enkelvoudige cueplaten getoond. Vervolgens worden de dubbelvoudige associatieplaten getoond. Als daarna de cueplaten weer worden getoond wordt gescoord in welke mate de patiënt bij het tonen van het ene object, zich het andere object herinnert.

Er zijn drie versies: vorm A (6 items), vorm B (6 items) en de lange vorm (12 items: vorm A én B).
De handleiding is drietalig: Nederlands, Engels en Duits. Voor de drie talen zijn aparte scoreformulieren te bestellen.
Testafname en scoring: De VAT wordt individueel afgenomen, de afnameduur is ongeveer 20 minuten en mede afhankelijk van de gekozen vorm. Scoring en interpretatie geschiedt met een scoreformulier.
In de handleiding en op het scoreformulier worden duidelijke richtlijnen gegeven voor het gebruik van vorm A, B en de lange vorm en voor interpretatie van de resultaten. Ook wordt op de interpretatie van de gegevens in relatie tot de patiënt- en of ziektegeschiedenis ingegaan.
Psychometrische gegevens en normen: De normen voor vorm A en B zijn gebaseerd op gegevens van 65- tot 85-jarigen (N=204). Voor de lange vorm zijn er normscores voor 16- tot 62-jarigen, gebaseerd op gegevens van 540 patiënten. In de handleiding worden de vele onderzoeken naar aspecten van betrouwbaarheid en validiteit beschreven. Ook wordt op de interpretatie van de gegevens in relatie tot de patiënt- en of ziektegeschiedenis ingegaan.
Publicatie:
  • Lindeboom, J., Schmand, B., Tulner, L., Walstra, G., & Jonker, C. (2002). Visual association test to detect early dementia of the Alzheimer type. Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry, 73, 126-133.
  • Fuchs, A., Wiese, B., Altiner, A., Wollny, A., Pentzek, M. (2012). Cued recall and other cognitive tasks to facilitate dementia recognition in primary care. Journal of the American Geriatrics Society, 60, 130-135.
  • Test review: Buros Institute of Mental Measurements, publishers of The Mental Measurements Yearbook. Click here.
Prijzen: Zie bestellen VAT