Producten human resource management / selectie / loopbaan

Afkorting en titel:

VPMS: Vragenlijst Prestatie-Motivatie Stijl

Een instrument om prestatiestijl te meten bij kandidaten voor managementfuncties van midden en hoger niveau.
Auteur: M. Born
Productcode: HR 1 (uitleg en registratie)
Beschikbaar: Ja (2001)
Doel van het instrument: Dit instrument is een unieke en geheel op maat samen te stellen pc-test en meet prestatiegerichtheid van sollicitanten en kandidaten in een loopbaan-begeleidingstraject voor hogere managementfuncties door het presenteren van praktische werksituaties. (korte test), scores voor domeinen van prestatiestijlen (korte test) en scores voor prestatiestijlen (langere test).
Materiaal: Handleiding, pc-programma afname en scoring/rapportage (PITSware), set van 25 situatiekaarten.
Doelgroep: De test is geschikt voor volwassenen met midden en hoger opleidingsniveau.
Toepassing: De test kan worden gebruikt in selectie- en loopbaanonderzoeken als men prestatiegerichtheid wil meten.
Het bijzondere van de VPMS is dat men informatie op 3 niveaus kan krijgen wat betreft de prestatiemotivatie van (aankomend) managers:
  • algemene en gegeneraliseerde informatie over de prestatiemotivatie;
  • informatie naar domein: pakt men de taak zelf aan (direct: stijl 1 en 2), draagt men de taak aan anderen over (instrumenteel: stijl 3 en 4), of probeert men de taak in samenwerking met anderen aan te pakken (samenwerkend).
  • informatie over de stijl van de prestatiegerichtheid: intrinsiek, competitief, instrumenteel (sociaal), adviesvragend en samenwerkend. Zie ook de beschrijving van de schalen hieronder.
Eventuele verschillen tussen domeinen resp. stijlen onderling worden getoetst. In het rapport wordt het resultaat van deze statistische toets weergegeven.
Korte beschrijving schalen:

 De 25 situatiebeschrijvingen betreffen steeds een van de acht managementtaken afkomstig uit de roltaxonomie van Mintzberg (1990).
Per tekst is ook gevarieerd naar kenmerken van MacCrimmon en Taylor (1976): de taak is organisatorisch / planmatig lastig; er zijn meningsverschillen tussen betrokkenen en de beschrijving is ambigue (dat wil zeggen de verwachtingen of eisen aan de taakvervuller zijn onduidelijk).
De responsfactor bestaat uit uitspraken die vijf prestatiestijlen kenmerken (Achieving Styles van Lipman-Blumen). Dit zijn:
  1. De intrinsieke stijl ('intrinsic-direct'). Men is sterk taak-georiënteerd; men ervaart het als een uitdaging om zichzelf volledig en intensief in te zetten teneinde de lastige taak te voltooien.
  2. De competitieve stijl ('competitive-direct'). Men is erop gericht zelf de taak zodanig aan te pakken dat de resultaten die van anderen overtreffen.
  3. De instrumentele stijl ('social-instrumental'). Men tracht de taak zoveel mogelijk voor elkaar te krijgen door het benutten van relaties met andere personen.
  4. De adviesvragende stijl ('reliant-instrumental'). Men doet moeite de taak uit te voeren met behulp van advies en steun van ervaren of bekwame anderen.
  5. De samenwerkende stijl ('collaborative-relational'). Men probeert de opdracht zoveel mogelijk in samenwerking met anderen uit te voeren.
Prestatiestijlen (1) en (2) maken onderdeel uit van het domein van 'directe prestatiestijlen'. Deze stijlen worden gekenmerkt door het persoonlijk en rechtstreeks aanpakken van de taak. Stijlen (3) en (4) behoren tot het 'instrumentele prestatiestijldomein'. Het gemeenschappelijke kenmerk is hier dat men anderen (en zichzelf) als instrumentele middelen ziet en zo dus ook het (taak)doel probeert te bereiken. Prestatiestijl (5) hoort tot het 'relationele prestatiestijldomein', dat wordt gekenmerkt door het in onderlinge afhankelijkheid met anderen werken aan taken.
Testafname en scoring: Vanwege de op maat samen te stellen test per kandidaat is uitsluitend afname per computer mogelijk (PITSware). Dit kan individueel of groepsgewijs; de tijdsduur is afhankelijk van de gewenste resultaten en ligt tussen 30 minuten en 1 uur. Ter ondersteuning van de kandidaat zijn er papieren situatiekaarten beschikbaar, waar men de relevante situaties vanaf kan lezen.

De testafname kan meer of minder specifieke informatie opleveren. Men kan de VPMS per kandidaat en per afname (vanuit drie invalshoeken) zelf samenstellen door de kandidaat situaties voor te leggen met een bepaalde functieinhoud: bijv. onderhouden van contacten, onderhandelen, verhelpen van storingen, inspelen op kansen (8 typen functieinhoud). Het is ook mogelijk de kandidaat situaties betreffende een bepaalde context voor te leggen, bijv. een situatie over de Raad voor Kinderbescherming, Basisschool, Ziekenhuis, Uitzend- of Computerservicebureau (25 situaties).

Het computerprogramma staat toe dat men heel eenvoudig op grond van functieinhoud en/of specifieke situatie en/of een combinatie van beide de vragenlijst toesnijdt op het doel van de afname. Men kan de voor te leggen situaties (samenstelling van de vragenlijst) ook random door het computerprogramma laten kiezen. Dit alles door een beperkt aantal keuzes op te geven. Men ziet vervolgens hoe lang de afname zal gaan duren en wat de kosten zullen zijn. Als men stijlinformatie wil, duurt de afname wat langer en zijn de kosten iets hoger.

Klik hier om de inhoud van een VPMS-rapport te bekijken. (Het pdf-bestand is 43 kB.)
Meer informatie over de het computerprogramma PITSware klik hier.
Psychometrische gegevens, normen en onderzoek: Over het onderzoek is uitgebreid gerapporteerd in de dissertatie van Born - Een situatie-response vragenlijst voor hogere managementfuncties uit 1995.
Normen zijn opgesteld op grond van de gegevens van sollicitanten die allen een HBO- of universitaire opleiding hadden. In de handleiding wordt gerapporteerd over o.a. betrouwbaarheid, interne structuur, inhoudsvaliditeit en de relatie met externe variabelen. De resultaten zijn gebaseerd op gegevens van 755 personen, van wie het merendeel mannelijke sollicitanten (70%).
Publicaties:
  • Born, M.Ph. (1995). Het meten van prestatiegerichtheid; een Situatie-Response Vragenlijst. Proefschrift, Vrije Universiteit te Amsterdam.
  • Tijdens het European Congress on Work and Organizational Psychology - mei 2003 - is over recent onderzoek gerapporteerd. U kunt de poster downloaden. Download Powerpoint poster EAWOP '03 (417 kb)
Prijzen: Zie bestellen VPMS