Afkorting en titel: |
Menstekening |
| Auteurs: | K. van de Vijfeijken |
| Productcode: | GZ2 (uitleg en registratie) |
| Beschikbaar: | Ja |
| Doel van het instrument: | Het screeningsinstrument Menstekening kan in psychologisch onderzoek bij kinderen gebruikt worden om op een eenvoudige manier een indruk te krijgen van het niveau van functioneren. Ook kan een indicatie van het functioneren op sociaal-emotioneel gebied worden verkregen. |
| Materiaal: | Handleiding, scoreformulieren (cognitieve en
sociaal-emotionele) ontwikkeling, 2 mallen, trainingsboekje. (juni 2007) In de mallen die tot eind mei 2007 zijn uitgeleverd blijkt een storende fout te staan. U heeft deze mallen nodig als u de mogelijke aanwezigheid van sociaal-emotionele problematiek onderzoekt. (Handleiding Menstekening p. 96, 97 indicator 4 en 5. In totaal zijn er 51 indicatoren.) Wij verwachten dat de consequentie voor uw diagnostische oordeel (het klinisch effect van de fout) betrekkelijk gering zal zijn. Klik hier om de tekst van de e-mail en de brief die hierover aan de gebruikers is verzonden in te zien (het is een word-document van 24 kb). Met ingang van eind juni 2007 kunnen de foutieve mallen worden geruild en worden de correcte mallen geleverd. |
| Doelgroep: | Kinderen in de leeftijd van 4 tot 12 jaar. |
| Toepassing: | Gedurende de cognitieve ontwikkeling van
kinderen zijn universele veranderingen te zien in de manier waarop zij
een mens tekenen. Het gaat hierbij zowel om kwantitatieve als
kwalitatieve veranderingen. Kwantitatief ziet men een toename van het
aantal details. Kwalitatief ziet men bijv. veranderingen in de
proporties en de plaats waar een kind de lichaamsdelen aan het lichaam
tekent. In de handleiding wordt het scoringssysteem beschreven waarmee
men bovengenoemde ontwikkelingsitems kan scoren. Dit levert een
indicatie op van het
niveau van de cognitieve ontwikkeling. Met behulp van een ander scoringssysteem worden de sociaal-emotionele indicatoren geïnventariseerd. Sociaal-emotionele problemen kunnen bijvoorbeeld tot uiting komen in structurele aspecten van een tekening, zoals incoherentie, slechte integratie van de verschillende lichaamsdelen, of motorische ontlading door zwart en heftig inkleuren van de tekening. Ook het ontbreken van bepaalde details in de tekening kan aanwijzingen opleveren. Met behulp van een zelftrainingsprogramma kan men het scoringssysteem goed in de vingers krijgen voordat men de Menstekening diagnostisch beoordeelt. De resultaten kunnen aanleiding zijn nader diagnostisch onderzoek naar het cognitieve of sociaal-emotionele functioneren in te stellen. |
| Korte beschrijving scoringssysteem: | De handleiding beschrijft een aantal kenmerken van
kindertekeningen die specifiek zijn voor bepaalde (cognitieve)
ontwikkelingsfasen. Het scoringssysteem bestaat uit drie componenten:
criteria, categorieën en items. Er worden 14 criteria gescoord op
een aantal specifieke karateristieken of items. Deze 14 criteria
omvatten
12 lichaamsdelen, de plaatsing van bepaalde lichaamsdelen ten opzichte
van elkaar en de kleding. Per criterium worden vier
categorieën beoordeeld: Aanwezigheid, Detail, Proportie en Bonus.
Het aantal items per criterium is minimaal drie en maximaal zeven. Er
wordt 1 punt gegeven voor ieder item dat correct in de tekening is
weergegeven. Het aantal punten dat men per criterium kan behalen is dus
afhankelijk van het aantal items dat correct is getekend en is maximaal
drie of zeven. De maximale score is 64. Men kan ook het sociaal-emotioneel functioneren beoordelen. Voorbeelden van emotionele indicatoren zijn: geen benen, armen tegen de romp. Teneinde dit aspect van de ontwikkeling betrouwbaar te kunnen beoordelen zijn drie tekeningen nodig. |
| Testafname en scoring: | Een individueel kind (of een groep kinderen) krijgt
de opdracht een mens (of drie mensen) te tekenen. Meestal zijn kinderen
in ca. 10 tot 20 minuten klaar. De kenmerken van de tekening kunnen worden gescoord met behulp van een of beide scoringssystemen die in de handleiding beschreven staan. |
| Psychometrische gegevens en normen: | Onderzoek: In het kader van een
promotie-onderzoek zijn 2076 menstekeningen van kinderen van 4 t/m 11
jaar die het regulier basisonderwijs volgden, geanalyseerd. Er zijn ook
leerlingen van een LOM-school en van klinische groepen in dit onderzoek
betrokken. Psychometrische gegevens: Cognitieve ontwikkeling - Betrouwbaarheid. Onderzocht zijn de interbeoordelaarsbetrouwbaarheid (kappa 0.90) de intrabeoordelaarsbetrouwbaarheid (correlatie 0.87), test-hertest betrouwbaarheid (corr. 0.89) en de interne consistentie (alpha 0.96). In het kader van de validiteit is o.a. het verband met leeftijd onderzocht en zijn de correlaties met de Coloured Raven, de WISC-R en twee andere scoringssystemen van menstekeningen, berekend. Sociaal-emotionele ontwikkeling - Betrouwbaarheid. Onderzocht zijn de interbeoordelaarsbetrouwbaarheid (kappa 0.83) de intrabeoordelaarsbetrouwbaarheid (correlatie 0.92), test-hertest betrouwbaarheid (corr. 0.72) en de interne consistentie voor drie leeftijdsgroepen. In het kader van de validiteit is o.a. de relatie met de CBCL onderzocht en zijn de resultaten van de normgroep vergeleken met die van enkele klinische groepen. Samenhang met de scores voor de ontwikkelingsitems en met intelligentie-maten werd niet gevonden. Ten behoeve van een betrouwbaar resultaat wordt aanbevolen drie menstekeningen te laten maken. Geconcludeerd is dat men op grond van de menstekening kan beslissen of de cognitieve of sociaal-emotionele ontwikkeling achterstand dreigt op te lopen en of verder diagnostisch onderzoek wenselijk of noodzakelijk is. Normen: Als men het cognitieve of sociaal-emotionele scoringssysteem toepast krijgt het kind een score. Deze ruwe score kan men omzetten in een T-score. Deze T-score kan men vergelijken met de normscores die berekend zijn op grond van het uitgevoerde normeringsonderzoek. |
| Publicatie: | Vijfeijken, K. van de (2001). De menstekening als screeningsinstrument voor de cognitieve ontwikkeling en sociaal-emotionele problematiek. Proefschrift, Universiteit Leiden. |
| Prijzen: | Zie bestellen Menstekening |